Bedensel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programı
Bedensel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programı, bedensel yetersizliği bulunan bireylerin hareket, motor beceri, günlük yaşam ve bağımsızlık düzeylerini desteklemek amacıyla uygulanan özel eğitim ve destek eğitim programlarından biridir.
Bedensel yetersizlik; bireyin kaba ve ince motor becerilerini, hareketlerini, postürünü, denge ve koordinasyonunu, günlük yaşam aktivitelerini ve bağımsız hareket edebilme kapasitesini farklı düzeylerde etkileyebilir. Bu nedenle eğitim ve destek sürecinin bireyin mevcut performansı, ihtiyaçları, yaşı, gelişimsel özellikleri ve günlük yaşam gereksinimleri dikkate alınarak bireyselleştirilmesi önemlidir.
Emek Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi olarak Bedensel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programı kapsamında destek eğitim hizmeti sunmaktadır.
Bu program kapsamında bireyin mevcut becerilerinin geliştirilmesi, korunması ve günlük yaşamda daha işlevsel şekilde kullanılabilmesi hedeflenir. Gerektiğinde bireyin ailesi ve ilgili diğer uzmanlarla iş birliği yapılarak eğitim sürecinin günlük yaşama aktarılması desteklenir.
Bedensel Engelli Bireyler Kimlerdir?
Bedensel yetersizlik; doğum öncesi, doğum sırası veya doğum sonrasında ortaya çıkan çeşitli nedenlere bağlı olarak kas, iskelet veya sinir sisteminin etkilenmesi sonucunda bireyin hareket ve fonksiyonel becerilerinin sınırlanması şeklinde görülebilir.
Bedensel yetersizliğin düzeyi ve birey üzerindeki etkisi kişiden kişiye değişebilir. Bazı bireylerde yalnızca belirli hareketlerde veya ince motor becerilerde güçlük görülürken, bazı bireylerde oturma, ayağa kalkma, yürüme, denge, transfer ve günlük yaşam aktivitelerinde daha kapsamlı desteğe ihtiyaç duyulabilir.
Bedensel yetersizlikle birlikte bilişsel, duyusal, algısal, iletişimsel veya sosyal alanlarda da destek ihtiyacı bulunabilir. Bu nedenle eğitim planı hazırlanırken bireyin yalnızca motor becerileri değil, bütün gelişim alanları birlikte değerlendirilir.
Bedensel Yetersizliğe Neden Olabilen Durumlar
Bedensel yetersizlik farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Bunlardan bazıları şunlardır:
- Serebral Palsi (SP/CP)
- Spina Bifida ve Meningomyelosel
- Brakial Pleksus Yaralanmaları ve doğuştan kol felci
- Doğuştan veya sonradan ortaya çıkan kas hastalıkları
- Merkezi sinir sistemini etkileyen bazı nörolojik durumlar
- Genetik ve metabolik hastalıklar
- Travmaya bağlı merkezi sinir sistemi yaralanmaları
- Süreğen hastalıklara bağlı motor gelişim güçlükleri
- Hareket, denge, koordinasyon ve kas gücünü etkileyen diğer bedensel yetersizlikler
Her bireyin etkilenme biçimi farklı olduğundan, eğitim hedefleri de bireysel değerlendirme sonucunda belirlenir.
Bedensel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programının Amaçları
Programın temel amacı, bireyin mevcut hareket ve fonksiyonel becerilerini geliştirmek, günlük yaşamda daha bağımsız olmasını desteklemek ve sahip olduğu potansiyeli mümkün olan en işlevsel düzeyde kullanmasına yardımcı olmaktır.
Bu kapsamda bireyin;
- Kaba motor becerilerini geliştirmesi,
- İnce motor becerilerini geliştirmesi,
- Duruş ve postür kontrolünü desteklemesi,
- Denge ve koordinasyon becerilerini geliştirmesi,
- Kol ve bacaklarını daha işlevsel kullanabilmesi,
- Oturma, ayağa kalkma ve yürüme gibi hareket becerilerini geliştirmesi,
- Transfer ve yer değiştirme becerilerini geliştirmesi,
- Günlük yaşam aktivitelerinde daha bağımsız hâle gelmesi,
- Yardımcı cihaz ve ekipmanlarını daha işlevsel kullanabilmesi,
- Vücut farkındalığını ve hareket kontrolünü desteklemesi,
- Duyusal, algısal ve motor becerileri arasındaki bütünlüğü geliştirmesi,
- Kazandığı becerileri ev, okul ve sosyal yaşam gibi farklı ortamlarda kullanabilmesi
hedeflenmektedir.
Program Nasıl Uygulanır?
Bedensel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programı, bireyin ihtiyaçlarına göre planlanır. Eğitim sürecinde bireyin mevcut becerileri değerlendirilerek ulaşılması hedeflenen kazanımlar belirlenir.
Bireyin motor performansı, hareket kapasitesi, denge ve koordinasyonu, ince motor becerileri, günlük yaşam aktiviteleri ve bağımsızlık düzeyi dikkate alınarak bireyselleştirilmiş eğitim planı oluşturulur.
Eğitim sırasında bireyin sahip olduğu becerilerin yalnızca eğitim ortamında değil, mümkün olduğunca günlük yaşamda da kullanılmasına önem verilir.
Aileye verilen öneriler sayesinde eğitim sürecinde kazanılan becerilerin ev ortamında desteklenmesi ve günlük yaşamın bir parçası hâline getirilmesi amaçlanır.
Bedensel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programında Çalışılan Alanlar
Kaba Motor Becerileri
Kaba motor beceriler, vücudun büyük kas gruplarının ve temel hareket becerilerinin kullanımını kapsar.
Bireyin ihtiyacına göre;
- Sırtüstü pozisyon
- Yüzüstü pozisyon
- Destekli oturma
- Desteksiz oturma
- Emekleme
- Dizüstü pozisyon
- Ayağa kalkma ve ayakta durma
- Destekli yürüme
- Desteksiz yürüme
- Merdiven inip çıkma
- İleri düzey fonksiyonel hareketler
üzerinde çalışmalar yapılabilir. Her bireyin ihtiyaçları farklı olduğundan bütün becerilerin aynı sırayla veya aynı sürede çalışılması gerekmez.
İnce Motor Becerileri
İnce motor beceriler, özellikle el ve parmakların kontrollü ve koordineli kullanımını gerektiren becerileri kapsar.
Bireyin ihtiyaçlarına göre;
- Çizim becerileri
- Tutma ve bırakma
- El becerileri
- El-göz koordinasyonu
- Vücut farkındalığı
- Dokunsal algı
- Görsel algılama
- Denge ve vestibüler sistemle ilişkili beceriler
üzerinde çalışmalar yapılabilir.
Fizyoterapi ve Uzay Terapisi ile İlişkisi
Bedensel yetersizliği bulunan bazı bireylerin motor ve fonksiyonel ihtiyaçları doğrultusunda fizyoterapi ve Uzay Terapi uygulamalarına da ihtiyaç duyulabilir.
Kurumumuzda evde fizyoterapi ve Uzay Terapi hizmetleri, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kurumumuzda bulunan Bedensel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programı çerçevesinde, bireyin eğitim planı ve ihtiyaçları doğrultusunda sunulabilmektedir.
Burada önemli olan, uygulamanın bireyin mevcut durumuna ve hedeflerine uygun şekilde planlanmasıdır. Her birey için aynı uygulama veya yöntem gerekli olmayabilir.
Devlet Destekli Eğitim Hakkı
Emek Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi'nde, gerekli değerlendirme ve rapor süreçlerini tamamlamış bireylere Millî Eğitim Bakanlığı kapsamında devlet destekli özel eğitim hizmetleri sunulmaktadır.
Bireyin raporunda Bedensel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programı bulunması durumunda, rapor süresi boyunca devlet destekli eğitim hizmetlerinden yararlanabilmesi mümkündür.
Genel olarak devlet destekli sistem kapsamında: Ayda 8 seans ücretsiz bireysel eğitim hakkı bulunmaktadır.
Bazı bireylerin raporunda ayrıca grup eğitimi yer alması durumunda: Ayda 4 seans grup eğitimi hakkından da yararlanılabilir.
Bir bireyin raporunda birden fazla destek eğitim programı bulunabilir.
Örneğin bireyin raporunda;
- Bedensel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programı,
- Zihinsel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programı,
- Dil ve Konuşma Güçlüğü Destek Eğitim Programı
gibi birden fazla program yer alabilir.
Ancak raporda birden fazla program bulunması, devlet tarafından karşılanan toplam aylık seans sayısının her program için ayrı ayrı 8 seans olduğu anlamına gelmez.
Devlet destekli eğitimde bireyin yararlanabileceği toplam seans hakkı, raporunda birden fazla program bulunmasına bağlı olarak katlanmaz.
Hangi programlardan ve hangi kazanımlardan yararlanılacağı, bireyin raporu, değerlendirmeleri ve ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir.
Daha Fazla Eğitim ve Terapi İhtiyacı Olan Bireyler
Bazı bireyler devlet destekli eğitim kapsamında sahip oldukları seansların yanında daha yoğun ve daha sık eğitim veya terapi desteğine ihtiyaç duyabilir.
Kurumumuzda, devlet destekli seans hakkının dışında daha fazla eğitim almak isteyen bireylere özel seans hizmetleri de sunulabilmektedir.
Bu özel seanslarda bireyin ihtiyaçlarına göre;
- Fizyoterapi çalışmaları,
- Duyu bütünleme terapi (ergoterapi) uygulamaları,
- Uzay Terapi uygulamaları,
- Motor beceri çalışmaları,
- Günlük yaşam becerileri,
- İnce motor ve el becerileri,
- Denge ve koordinasyon çalışmaları,
- Duyusal ve algısal çalışmalar,
- Bireysel eğitim çalışmaları
gibi farklı alanlarda destek planlanabilir. Özel seanslar, devlet destekli eğitim hakkından bağımsız olarak ayrıca planlanan hizmetlerdir. İçerik ve seans sıklığı bireyin ihtiyaçlarına göre belirlenir.
Eğitim Sürecinde Aile Katılımı
Bedensel yetersizliği bulunan bireylerde kazanılan becerilerin günlük yaşama aktarılması eğitim sürecinin önemli bir parçasıdır.
Bu nedenle ailelerin eğitim sürecine aktif olarak katılması ve uzmanlar tarafından önerilen uygulamaların günlük yaşam içerisinde desteklenmesi önemlidir.
Özellikle;
- Ev içinde güvenli hareket,
- Oturma ve pozisyonlama,
- Giyinme ve soyunma,
- Beslenme,
- El becerilerinin kullanımı,
- Transfer,
- Yürüme ve hareket,
- Günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlık
gibi alanlarda bireyin kazandığı becerilerin günlük yaşamda kullanılmasına yönelik öneriler paylaşılabilir.
Bireye Özel Eğitim Planlaması
Bedensel yetersizliklerde her bireyin etkilenme düzeyi, hareket kapasitesi ve gelişimsel özellikleri farklıdır. Bu nedenle standart ve her bireye aynı şekilde uygulanan bir eğitim yaklaşımı yerine bireye özgü hedeflerin belirlenmesi önemlidir.
Eğitim planı hazırlanırken bireyin;
- Yaşı,
- Mevcut motor becerileri,
- Hareket kapasitesi,
- Kas gücü ve kontrolü,
- Denge ve koordinasyonu,
- İnce motor becerileri,
- Günlük yaşam becerileri,
- Yardımcı cihaz kullanımı,
- Duyusal ve algısal özellikleri,
- İletişim ve bilişsel özellikleri,
- Aile ve yaşam çevresi
birlikte değerlendirilir. Eğitim sürecindeki gelişim düzenli olarak takip edilir ve ihtiyaç duyulduğunda hedefler yeniden düzenlenir.
Bedensel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programı Kimler İçin Uygundur?
Bu program, doğuştan veya sonradan ortaya çıkan nedenlerle kaba ve/veya ince motor becerileri, hareket yetenekleri veya günlük yaşam aktiviteleri etkilenmiş ve ilgili raporunda Bedensel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programı bulunan bireylerin destek eğitim ihtiyaçlarına yönelik olarak uygulanmaktadır.
Program çocuklarla sınırlı değildir. İhtiyaca ve rapora uygun olması koşuluyla farklı yaş gruplarındaki bireylere yönelik eğitim planlaması yapılabilir.
Emek Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi
Emek Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi olarak Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kurumumuzda, bireyin raporunda yer alan destek eğitim programı ve bireysel ihtiyaçları doğrultusunda eğitim hizmetleri sunuyoruz.
Bedensel Engelli Bireyler Destek Eğitim Programı kapsamında bireyin mevcut becerilerini geliştirmeyi, günlük yaşamda bağımsızlığını desteklemeyi ve kazandığı becerileri farklı yaşam ortamlarına taşımasını hedefliyoruz.
Devlet destekli eğitim hakkınız, raporunuzda yer alan programlar ve kurumumuzda sunulan özel seans seçenekleri hakkında detaylı bilgi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.